اکولایزر که امروزه بعنوان بخش لاینفک و استاندارد پخش کننده های موسیقی می باشد تا چند سال پیش از امکانات پیشرفته این دستگاه ها به شمار می آمد. این سیستم به شما کمک می کند تا دامنه فرکانسهای مختلف در صدای خروجی را به دلخواه تغییر داده و صدای مطلوبتان را گوش کنید. ادیسون با اختراع فونوگراف یا همان گرامافون، امکان ضبط و پخش دوباره صدا و موسیقی را در مکان و زمانی غیر از مکان و زمان تولید آن فراهم کرد و صنعت صدا یا Audio Industry وارد مرحله تازه ای شد. با ورود قطعات الکترونیکی به این 
صنعت، کم کم صنعت صدا نیز بعنوان یکی از زیر شاخه های متعدد علم الکترونیک در آمد. بالا بردن کیفیت ضبط صدا و پخش صدا بصورت مطلوب شنونده، از هدف های اصلی این صنعت می باشد که اکولایزر در رسیدن به آن نقش مهمی را ایفا می کند. در این مقاله سعی شده است بدون پرداختن به جزئیات فنی داخل اکولایزرها، نحوه عملکرد آنها توضیح داده شود.
کلمه اکولایزر از Equalization به معنی معادل سازی گرفته شده است. این کلمه ابتدا برای جبران افت دامنه قسمت فرکانس بالای سیگنال، هنگام انتقال در فواصل طولانی استفاده شد که معنای آن معادل کردن سیگنال خروجی خط انتقال با سیگنال ورودی، از نظر فرکانسی بود...........>>
اکولایزر که امروزه بعنوان بخش لاینفک و استاندارد پخش کننده های موسیقی می باشد تا چند سال پیش از امکانات پیشرفته این دستگاه ها به شمار می آمد. این سیستم به شما کمک می کند تا دامنه فرکانسهای مختلف در صدای خروجی را به دلخواه تغییر داده و صدای مطلوبتان را گوش کنید. ادیسون با اختراع فونوگراف یا همان گرامافون، امکان ضبط و پخش دوباره صدا و موسیقی را در مکان و زمانی غیر از مکان و زمان تولید آن فراهم کرد و صنعت صدا یا Audio Industry وارد مرحله تازه ای شد. با ورود قطعات الکترونیکی به این صنعت، کم کم صنعت صدا نیز بعنوان یکی از زیر شاخه های متعدد علم الکترونیک در آمد. بالا بردن کیفیت ضبط صدا و پخش صدا بصورت مطلوب شنونده، از هدف های اصلی این صنعت می باشد که اکولایزر در رسیدن به آن نقش مهمی را ایفا می کند. در این مقاله سعی شده است بدون پرداختن به جزئیات فنی داخل اکولایزرها، نحوه عملکرد آنها توضیح داده شود.
کلمه اکولایزر از Equalization به معنی معادل سازی گرفته شده است. این کلمه ابتدا برای جبران افت دامنه قسمت فرکانس بالای سیگنال، هنگام انتقال در فواصل طولانی استفاده شد که معنای آن معادل کردن سیگنال خروجی خط انتقال با سیگنال ورودی، از نظر فرکانسی بود.از آن به بعد پردازش سیگنال در محدوده خاص را Equalization و سیستم انجام دهنده این کار را اکولایزر نامیدند.
اکولایزرهای صوتی، بخش خاصی از محدوده فرکانسی شنوایی انسان را که از 20 تا 20000 هرتز یا 20 کیلوهرتز است، تضعیف یا تقویت می کنند. به عنوان مثال با استفاده از اکولایزر می توان یک سری نویز با فرکانس های مشخص را تضعیف کرده یا قسمت خاصی مانند صداهای بم با فرکانس پائین یا صداهای زیر با فرکانس بالا را بنا به سلیقه شنونده یا محیطی که صدا در آن پخش می شود، قوی تر یا ضعیف تر پخش کرد.
با توجه به مطالب فوق ساختار یک اکولایزر مشخص می شود. اکولایزر در واقع ترکیبی است از یک فیلتر که محدوه فرکانسی مورد نظر را جدا می کند و یک تقویت کننده/ کاهنده که ضریب افزایش یا کاهش سیگنال را مشخص می سازد.
شکل ظاهری اکولایزرها از دو یا چند پیچ یا میله لغزنده تشکیل شده است که هر کدام از آنها برای تنظیم فرکانس خاصی از صدا استفاده می شوند. در کنار این پیچ های تنظیم، اعدادی نوشته شده که ضریب تضعیف یا تقویت را که به آن Gain گفته می شود نشان می دهند. اعداد مثبت نشانگر تقویت و اعداد منفی نشانگر تضعیف سیگنال خروجی نسبت به سیگنال ورودی می باشد. در اکثر سیستم ها این اعداد با واحد دسیبل یا dB نوشته می شوند. در این صورت هر 3dB معادل تقریباً ضریب دو برابر نسبت به پله قبلی است یعنی +3dB معادل دو برابر، +6dB چهار برابر، +9dB هشت برابر، +12dB شانزده برابر و -3dB نصف، -6dB ربع، -9dB معادل 8/1 و -12dB معادل 16/1 نسبت سیگنال خروجی به ورودی است.
در سیستم های جدید بجای استفاده از پیچ های مکانیکی از سیستم الکترونیکی استفاده شده است. در این سیستم ابتدا فرکانس مورد نظر انتخاب شده و سپس ضریب کاهش یا افزایش تعیین می گردد. تمام عملیات در این سیستم ها روی نمایشگر دستگاه نشان داده می شود.
اکولایزرها، بسته به عملکرد فیلتر جداسازی فرکانس آنها به چند دسته تقسیم می شوند. اولین و ساده ترین دسته شامل اکولایزرهای است که فقط قسمت پائین یا بالای محدوده فرکانسی را تحت تاثیر قرار می دهند. به این نوع از اکولایزرها Shelving Equalizer یا Tone Equalizer گفته می شود که در سیستم های ارزان قیمت و نیز دستگاه های قدیمی دیده می شوند. این دسته شامل یک پیچ تنظیم با عنوان Bass برای فرکانس های پائین یا صداهای بم مانند صدای طبل یا Drum و پیچ دیگری به نام Treble برای فرکانس های بالا یا صداهای زیر مثل صدای سازهای زهی مانند ویلن می باشد. با تنظیم هر کدام از این پیچ ها قسمت مربوط به آن تقویت یا تضعیف شده و بقیه قسمت سیگنال دست نخورده باقی می ماند.
نوع دیگر اکولایزرها، اکولایزر گرافیکی است. این مدل شامل یک سری فیلتر موازی هم است که هر کدام دارای یک تنظیم کشویی یا لغزنده در کنار هم می باشند. این نوع به این دلیل گرافیکی خوانده می شود که شکل ظاهری قرارگیری لغزنده ها در کنار هم شبیه به رفتار فرکانسی یا به اصطلاح پاسخ فرکانسی اکولایزر می باشد و به راحتی با مشاهده آن می توان محدوده تضعیف یا تقویت سیگنال را حدس زد. هر کدام از لغزنده ها برای یک فرکانس از پیش تنظیم شده، که فرکانس مرکزی نامیده می شود، بکار می روند.
باید توجه کرد که فیلترها علاوه بر فرکانس مرکزی محدوده فرکانسی کوچکی را در دو طرف فرکانس مرکزی عبور می دهند که به آن پهنای باند فیلتر گفته می شود. هر چه این پهنای باند کمتر باشد، اکولایزر دقیق تر است. این پهنای باند در بعضی اکولایزرهای حرفه ای با ضریبی به نام Q قابل تنظیم می باشد.
آخرین نوع اکولایزر، مدل پارامتری است. اکولایزرهای پارامتری شبیه به اکولایزرهای گرافیکی هستند با این تفاوت که فرکانس وسط هر کدام از فیلترها را نیز می توان تغییر داد. کاربرد این نوع اکولایزرها در استودیوهای ضبط حرفه ای برای حذف نویزها یا تقویت صدای ضبط شده از یک منبع خاص می باشد.
دستگاه های پخش امروزی علاوه بر امکان تنظیم اکولایزر توسط کاربر، چند تنظیم از پیش تعریف شده مانند Vocal، Jazz، Movie، Theater، Saloon، Car و Cinema دارند که می توان بر مبنای منبع صدا یا مکان پخش آنها را انتخاب کرد. این تنظیم های از پیش تعیین شده، بر مبنای اندازه گیری و تجربه و با هدف دستیابی به بهترین کیفیت در حالت های مختلف پخش صدا، انتخاب شده اند.
نظر شما چیه؟
تبلیغات 
لینکدونی 
